BIM Ísland

Á árinu 2008 hefur fjögurra manna hópur að frumkvæði Framkvæmdasýslu ríkisins unnið markvist að innleiðingu á notkun byggingaupplýsingalíkanna (BIM) í mannvirkjagerð á Íslandi, Hópinn hafa skipað:

Óskar Valdimarsson, Framkvæmdasýslu ríkisins
Hannes Frímann Sigurðsson, Orkuveitu Reykjavíkur
Guðni Guðnason, Nýsköpunarmiðstöð Íslands
Ámundi Brynjólfsson, Reykjavíkurborg - Framkvæmda- og eignasvið

Markmið hópsins var að stofna samstöðu meðal opinberra verkkaupa um notkun byggingaupplýsingalíkana í opinberum framkvæmdum með það fyrir augum að bæta gæði í hönnun og framkvæmdum og lækka líftímakostnað bygginga.

Í desember 2008 var formlega stofnað verkefnið BIM-Ísland með þátttöku níu stofnanna sem fjárhagslegra bakhjarla.

Stjórn verkefnisins skipa:
Óskar Valdimarsson, Framkvæmdasýslu ríkisins
Hannes Frímann Sigurðsson, Orkuveitu Reykjavíkur
Guðni Guðnason, Nýsköpunarmiðstöð Íslands
Rúnar Gunnarsson, Reykjavíkurborg - Framkvæmda- og eignasvið
Vigfús Halldórsson, Fasteignir ríkissjóðs

Ráðinn var verkefnisstjóri Haraldur Ingvarsson arkitekt sem hóf störf 1. mars 2009. Hann mun vinna með stjórn verkefnisins að innleiðingu BIM og hafa frumkvæði um að kynna BIM aðferðafræðina fyrir byggingariðnaðinum, standa að námskeiðum og ráðstefnum ásamt því að aðstoða verkkaupa, hönnuði og framkvæmdaaðila sem taka upp BIM aðferðafræði í rekstri sínum.

Unnið verður eftir þriggja ára innleiðingaráætlun 2009-2011 sem nú er í mótun og tekur mið af reynslu annara landa sem nú þegar hafa sambærilega stefnu um innleiðslu BIM t.d. Dannmörk, Finnland, Noregur og Bandaríkin.

Að verkefninu BIM-Ísland standa eftirfarandi stofnanir:

Brunamálastofnun, Fasteignir ríkissjóðs, Framkvæmdasýsla ríkisins, Íbúðalánasjóður Landsnet, Landsvirkjun, Nýsköpunarmiðstöð Íslands, Orkuveita Reykjavíkur, Reykjavíkurborg, Framkvæmda- og eignasvið og Samtök iðnaðarins.

Upplýsingalíkön mannvirkja

Upplýsingalíkön mannvirkja (e: Building Information Modeling, BIM) er ný aðferðafræði við hönnun mannvirkja þar sem hönnuðir setja upp rafrænt, þrívítt líkan af mannvirkjum, byggingarhlutar eru tengdir saman og uppýsingar (efni, áferð, magn og fl.) eru síðan tengdar við þá. Með aukinni samþættingu hönnunarferilsins og samhæfingu hönnuða aukast gæði hönnunargagna, sem stuðlar að hagkvæmari byggingariðnaði

Stefna

BIM Ísland stefnir að innleiðingu á notkun samhæfðra upplýsingalíkana við hönnun opinberra mannvirkja til að auka gæði hönnunar og nákvæmni upplýsinga um mannvirkið og ná með því fram lægri byggingar- og rekstrarkostnaði.

Markmið

Bakhjarlar BIM Ísland setja sér það markmið að innan tveggja til fjögurra ára verði það regla að nota BIM í öllum megin verkefnum á vegum þeirra. Þá mun verða haldið úti vefsetrinu www.bim.is þar sem fjallað er um þróun aðferðafræðinnar, bæði hérlendis og erlendis.

Vörður

Gert er ráð fyrir að skilakröfum á upplýsingalíkönum verði stillt í hóf í upphafi en þær síðan auknar þegar reynsla eykst. Miðað er við eftirfarandi þrjú stig eða vörður:

BIM 1 - Hönnuðir skila líkani til verkkaupa á IFC[1] formi, en verktakar fá hefðbundin tvívíð teikningasett sem unnin eru frá líkani. Rýmisskrá (spatial program), sem tengd er upplýsingalíkani skal skilað til verkkaupa.
BIM 2 - Sama og BIM 1 að viðbættum magntölum, kostnaðarútreikningum og jafnvel orkuútreikningar, en allar þessar upplýsingar eru unnar út frá líkani. Verktakar fá líkanið til afnota við verkframkvæmd og skila reyndarupplýsingum í líkani til verkkaupa.
BIM 3 - Sama og BIM 2 að viðbættum mögulegum hermilíkönum og vistferilslíkani.

Kostir þess að nota upplýsingalíkön við mannvirkjagerð

Skýrari mynd af verkinu
- Upplýsingalíkanið gefur verkkaupa skýrari mynd af verkinu og gerir honum kleyft að meta betur hvort hönnunin uppfylli þarfir hans.
Markvissari ákvarðanataka
- Gerð upplýsingalíkansins færir allar ákvarðanir framar í hönnunarferlið
Aukin gæði hönnunargagna
- Samþætting hönnunarferlis og samhæfing hönnunargagna eykur nákvæmni og áreiðanleika hönnunargagna og þar með gæði þeirra og styður við markvissa og raunhæfa ákvarðanatöku í hönnunarferli mannvirkja. Aðgengi að upplýsingum verður betra
Nákvæmari magntölur
- Upplýsingarlíkanið gefur nákvæmar magntölur
Áreiðanlegri reyndarupplýsingar
- Nákvæmari og áreiðanlegri upplýsingar fást um mannvirkið, byggt á upplýsingum frá verktaka úr framkvæmdaferlinu
Markvissari rekstrarupplýsingar
- Með samþættingu upplýsingalíkana mannvirkja og eignastjórnunarverkfæra fást markvissari tæki til stjórnunar og reksturs mannvirkja

Aðgerðaáætlun

Kynningar og fræðslufundir um BIM. Segja frá kostum aðferðafræðinnar og hvernig hún er að þróast. Kynnt fyrir hönnuðum, verktökum og verkkaupum.

Bakhjarlar skipuleggja BIM leiðsöguverkefni með hönnuðum og framkvæmdaraðilum með það fyrir augum að kanna notkunarmöguleika og samskiptaleiðir milli einstakra þátttakenda. Gerðar verða úttektir og greining á hvernig til tekst með verkefnin og upplýsingum um kosti og galla miðlað á www.bim.is.

BIM Ísland vinnur að uppbyggingu á notkunarreglum á BIM byggðum á reynslu innlendra hönnuða og erlendra sérfræðinga. Tekið verður mið af því sem verið er að gera á hinum Norðurlöndunum og leitast við að nýta það besta þaðan.

Reglur um skilakröfur BIM líkans verða settar og aðferðafræði til að bera þær við líkanið.

[1] IFC stendur fyrir Industry Foundation Classes, sem er sá alþjóðlegi staðall sem BIM Ísland mun gera kröfur um að notaður verði við uppbyggingu upplýsingalíkana.